De Vrijdag

Afgelopen week heb ik in het plaatsje Aartswoud een voorstelling gemaakt en gespeeld. Met negen makers en twee theatergezelschappen (PeerGroup en het 5de kwartier)zijn we drie keer in de gemeente Opmeer geweest. Daar deden we onderzoek naar de gevolgen van schaalvergroting in de landbouw op de leefwijze van de boeren daar, en omgekeerd.
Ieder van de negen makers kreeg een specifieker onderwerp toegewezen. Ikzelf werd gekoppeld aan een grote melkveehouder die komt uit een grote melkveehouder familie met elf kinderen.
Na het gesprek met de jongste zoon kreeg ik een beeld van een fijne warme familie die nog steeds erg hecht is.
Vervolgens heb ik onderstaand verhaal geschreven, waarbij ik gebruik gemaakt heb van bepaalde details uit mijn interview. Op het boerenerf waar de uiteindelijke voorstelling plaatsvond nam ik dan een klein groepje mensen mee om even een ‘familie’ praatje te houden - een begrafenis rede.
In die rede heb ik een familieverhaal gecreeerd vertrekkend vanuit het idee: wat als het in zo’n grote familie het niet zo fijn en warm zou zijn. Dit is dus niet het verhaal van de mensen die ik geinterviewd heb, maar slechts gebaseerd daarop. Voor de rest is het ontsproten aan mijn fantasie.

De mensen die graag nog de monoloog ‘Begin - verder in het noordoosten lichte bewolking’ willen zien, kunnen naar Oostende komen. Daar zal ik van 29 juli tot 7 augustus die voorstelling 11 keer spelen op Theater aan Zee.
Verder speel ik 27 augustus op het Noorderzon festival een nieuwe voorstelling over Salinger.
Hopelijk tot een van die keren.

* * *
BEGRAFENIS REDE
Dank voor jullie komst.
Ik ben blij dat er op deze dag toch wat ruimte is ingeruimd voor mij. Dat ook ik iets kan zeggen over vader.

Ik ben vooral blij om mijn 5 broers hier te zien. En Jet, onze oudste, onze reserve moeder, ons baken, die ook de afgelopen dagen weer zo ontzettend hard heeft gewerkt.
En ik denk ook aan Petra die nu al weer drie jaar geleden besloot uit het leven te stappen. En ik denk aan Jos die zo goed, zo mooi was dat ze hem nog voor zijn twintigste in de hemel wouden hebben. Ik denk aan moeder die daar nooit overheen is gekomen.

Ik ben, zoals de meeste van jullie weten,  de jongste zoon van ons vader
die zelf ook de jongste zoon was van zijn vader,
die de jongste zoon was van zijn vader die ook de jongste was.

Ik ben, als ik kinderloos blijf, waar ik van uitga, het einde van een lange reeks benjamins die ergens begonnen moet zijn in de zestiende eeuw. Onze overoverovergrootvader heeft als jongste in de krant gelezen over de slag bij Nieuwpoort (1600)

Als laatste jongste voel ik me geroepen om hier vandaag toch iets te zeggen. Ook al is het zeven jaar geleden dat ik hier voor het laatst ben geweest, ook al heb ik de meeste van jullie zelfs al langer niet gezien. Ook niet bijvoorbeeld op de begrafenis van Petra onze zus.

Ik weet dat het niet gebruikelijk is voor jullie om bij mensen op bezoek te gaan. Iedereen van jullie heeft het druk, iedereen heeft het goed, iedereen is bezig met groter worden, iedereen betaald de tol van het succes met drukte en stress.
En daarbij, een echte Vielen gaat niet op bezoek, een echte Vielen ontvangt bezoek. Een echte Vielen heeft de koffie dag en nacht warm staan, de tafel altijd voor één extra gedekt, maar zal niet snel dit dorp verlaten voor zoiets tijdrovends als op bezoek gaan.

Wat jullie misschien niet weten is dat Vader, de enige is die me de afgelopen zeven jaar regelmatig heeft opgezocht. Ook daarom voel ik me geroepen om vandaag iets te zeggen.

Als jongste heb je een rare positie, ik heb het daar veel met Vader over gehad de laatste maanden. Toen ik leerde lezen, leerde jij, Jet, auto rijden, toen ik verkering kreeg voor het eerst was Johan al gescheiden.

Toen ik acht was zag ik hoe Jeroen huilend elke maandag op de bus werd gezet om weer een week naar de kostschool te gaan. Vader had besloten dat Jeroen onderwijzer moest worden. Zoals hij ook besloten had dat Johan, Willem en Piet in het bedrijf door gingen. Zoals hij voor iedereen een weg had uitgestippeld.

Jezus Jeroen, ik snapte er echt niks van hoe jij, grote stoere Jeroen, zo hartverscheurend ingehouden kon huilen elke maandag.
Maar je hebt doorgezet. Want als er iets is dat een Vielen kenmerkt is het wel dat hij doorzet. Als we iets van Vader hebben geleerd is dat het leven draait om hard, hard werken.
Je bent leraar geworden, binnen tien jaar was je rector, en nu heb je een scholen complex met meer dan 10000 leerlingen onder je. En ik heb begrepen dat je graag toe wil naar nog grotere scholen met nog meer leerlingen per klas omdat dat verreweg het rendabelst is.
Wat dat betreft ben je net zo’n boer geworden als Johan, Willem en Piet, wat je eigenlijk misschien ook wel liever had gewild.

Nog maar vijf jaar Jeroen en dan mag je met pensioen. Kan je eindelijk de hele zomer in je bootje over het IJsselmeer zeilen. Wat je natuurlijk niet gaat doen, natuurlijk niet.
Je bent een Vielen, ons vader verbood ons vroeger al te sporten omdat dat vrije tijd was. En vrije tijd betekent dat je niet hard genoeg gewerkt hebt.
Maar we hebben ons vader niet nodig om onszelf vrije tijd te verbieden. We zijn zelf strenger voor elkaar dan Vader dat ooit geweest is.
Je bent gedoemd om de rest van je dagen te slijten in Commissies, buurtgenootschappen, organisatiecomitees voor tal van goede doelen. Een lot dat je lachend zult dragen.
Want dat moet. Van Vader. Blijven lachten. Verdriet is slecht voor zaken.

Eigenlijk is Petra de enige die niet gedaan heeft wat Vader voor ogen had. Misschien is dat ook wel de reden dat er de laatste vijf jaar van haar leven zo weinig contact is geweest tussen het basiskamp en Petra die nog geen drie dorpen verderop woonde.
Ik weet dat er mensen zijn die denken dat zij schuld hebben aan de dood van Petra. Daarmee overschatten jullie jezelf. Jullie hadden niks te maken gehad  met haar leven, jullie hebben niets te maken met haar dood.

Petra heeft in een zwaar beveiligde instelling kans gezien om een laken te smokkelen naar de wc, ze heeft die laken nat gemaakt, ze heeft een einde aan de deurklink bevestigd, ze heeft toen een knoop om haar nek gemaakt die zo strak was dat zelfs de verplegers die niet meer open kregen en is gaan zitten met haar billen net boven de grond.
Ik heb begrepen dat het sowieso al te laat zou zijn geweest. Petra was vastbesloten.

Schrik maar niet Peter, ik zal het niet langer over Petra hebben. Ik snap dat je zaken van emoties moet scheiden.
Ik heb zelfs begrip voor het feit dat je naar iedereen in Nederland en zelfs de wereld een kaartje stuurt bij het overlijden van een dierbare als dat goed voor het Bedrijf is en dat je er als tweeling broer niet was op haar begrafenis. Dat zal wel niet goed zijn geweest voor het Bedrijf.
Dat zijn zaken en die moet je scheiden van emoties. Iets waar ik nooit zo goed in ben geweest. Niet zo goed als jullie. Anders word je ook geen vegetarische boerenzoon, zoals ik.

Vader was trots op jullie. Echte Vielens zei hij als hij bij mij kwam. Natuurlijk vond hij het jammer dat jullie hem al voor zijn 62ste hebben uitgekocht uit het bedrijf. Maar hij snapte het ook omdat het nu eenmaal zakelijk gezien het beste moment was.
Vlak na het ziekbed van ons man.
En hij vindt het schitterend dat jij, Piet, nu in ons huis woont. Dat ook bij jou om 10 de koffie op tafel staat en dat alle knechten en altijd wel een of twee broers en zussen komen koffie drinken. Dat er ook om 12 uur boterhammen zijn, zoals ook ons Moeder elke dag dikke plakken van haar borst afsneed.

Dat hij daar steeds minder te zeggen had omdat er alleen over het bedrijf gesproken werd, vond hij minder leuk. Dat er geen tijd was om samen met één van jullie iets te doen omdat er altijd een nieuwe stal gebouwd moest worden of de fabriek of de winkel, dat was misschien de reden dat hij steeds vaker mij is gaan opzoeken. De twee aandeel lozen.
Ik weet mijn plek sinds ik mijn aandeel in het bedrijf op mijn 21ste verkocht. Het geld waar ik zelfs nu nog mijn Atelier voor heb kunnen kopen.

Al gauw is hij begonnen te tekenen, naast mij, als ik aan het schilderen was. En hij was daar, dat verbaast jullie waarschijnlijk niets, ook al goed in.
Wat hij ook vanaf zijn eerste tekening deed, was zijn naam er groot onder schrijven. Vielen. Iets wat ik nooit heb gedaan. Niet omdat ik er niet trots op ben een Vielen te zijn. Maar omdat ik niet wou dat ik een groot oeuvre zou gaan schilderen, ik wil kleine losstaande schilderijen maken die zelf hun plek moeten veroveren in een atelier, verzameling of museum. Iets wat zakelijk gezien natuurlijk niet slim is, dat zag Vader ook wel in, maar hij hield zijn mond. Wat ik hem nooit heb zien doen.
Wat ik verder niet eerder zag, was de mate waarin hij gelukkig was toen hij op doeken van 4 bij 2 of zelfs 5 bij 3 mocht schilderen. Als Vielen hield hij van Groot. En als ik hem daar bezig zag met grote kwasten schitterende koeien en weilanden schilderen dan zag hij er ook uit als een groot schilder, wat hij misschien ook wel had kunnen worden. Of misschien zelfs wel moeten worden.

In het zuiden van Kreta, op een strandje tussen de rotsen werd ooit een George verwacht.
Op een muur dat het einde van het strandje aangeeft staat het in een zogenaamd hippie-handschrift.
(welcome to matala, george!)
Matala is een kuststad, waar in de rotsen aan het strand een Romeinse begraafplaats ligt gehakt.
Romeinen maakten kleine kamertjes voor de doden, zo ook in de rotsen van Matala.
Voor de doden reserveerden ze het beste uitzicht.
Dat vonden de hippies nogal gek en niet terecht bovendien, dus trokken ze met hun knapzak die rotsen in.
Ze besloten er te blijven, op het strand en in de rotsen, waar ze zo dicht mogelijk tegen de doden aan sliepen.
‘they brought it to life,’ zegt de eigenaar van het visrestaurant dat op het strand staat.
Het was een vreemde situatie.
 De eigenaar wenkt mij, terwijl ik over het strand loop. Hij biedt mij iets te drinken aan, nodigt mij uit op zijn lege terras.
Ik heb vaker in zo’n tweestrijd gestaan.
Eigenlijk is er geen aanleiding voor ons gesprek, en ik heb nu toevallig een wit doorschijnende jurk aan zonder bikini bovenstuk eronder, want die ben ik kwijt geraakt.
Maar op zich moet zoiets kunnen, denk ik.
Ik vraag me af, wat een hippie in dit geval zou doen.
Die zou me waarschijnlijk complimenteren met mijn outfit.
En daarna iets gaan drinken.
Ik ga zitten, omdat ik ook graag een hippie was geweest als ik daar de kans toe had gehad en het karakter.
Hij schenkt water voor mij in, en hij gaat vervolgens zwijgend naast mij zitten.
‘The life is over,´ zegt hij kijkend naar de zee.
‘You very white. Be careful for sun.’
Ik knik. Ik dacht dat ik inmiddels gewoon ‘white’ was, en niet meer ‘very white.’
‘The life is over,’ zegt hij.
‘If you let yourself care about money, you are going to be dead. Dead with your eyes open.’
Hij zegt verder weinig, waarschijnlijk omdat het leven afgelopen is
en post scriptums moet je kort houden.

Op het strandje van Matala sliepen Bob Dylan en Cat Stevens.
George verwelkomende men met een geschilderde muur.
Waar ook nog opstond: today is life, tomorrow never comes.
Madeliefjes ernaast.
Ze leefden van hun geluk.
Ik vertrek op het terras van de man, omdat ik niet moet ontkennen dat hij de hele tijd naar mijn borsten aan het kijken is, en ik dat niet leuk vind.
Wat de hippies ook beweren.
Ik ga kijken in de rotsen, waar vroeger de doden met rust werden gelaten.
Waar de hippies daarna in vrede lagen te slapen, waarschijnlijk met de gedachte dat het leven nu aan het gebeuren was.
En dat als je maar zo lang mogelijk vandaag leeft, dat morgen inderdaad niet komt. Zich omdraait en ergens anders naar toe gaat.
Ik vroeg me af wat er gebeurd moet zijn, dat iemand genoodzaakt is te concluderen dat
the life over is.
Zonder dat het dus stopt.
Misschien was er een magische zomer, die te magisch was, te mooi, te weinig kapitalistisch, te weinig darwinistisch. Was het een zomer waarvan je hoopte dat heel de wereld het maar kon meemaken. Ook de klootzakken. Gewoon te, zo
dat iedereen daarna moest zeggen dat er iets was afgelopen.

Het is inmiddels een toeristische attractie, wat betekent dat wat daar ooit was, voorbij is. Je kunt er nu alleen nog maar naar kijken, en zelfs dat niet eens echt, eigenlijk.
Er is nu een bordje gemaakt. En een hek voor de rotsen, dat om tien uur dichtgaat.
Er zijn verwachtingen van dit strand, omdat dit strand in boeken staat, veel buiktasjes en witte kuiten.
Maar nu nog niet, want het is april.
De witte kuiten komen meestal in juni pas naar buiten, zegt de eigenaar van het restaurant.
Hij stelt me voor aan de drie laatste hippies, die nu zelfgemaakte armbandjes verkopen.
Ze doen me denken aan de Indianen in Zuid-Amerika. Die nu in een reservaat zitten en voor Indiaan moeten spelen.
Alleen zijn de hippies dan niet de oorspronkelijke bewoners van een plek, maar van een tijd. Van een visie.
Van het geloof in doorschijnende jurken, omdat morgen toch niet komt.

De man op het terras had misschien niet door dat hij het tegen een 24 jarige had. Iemand wiens leven nog moest beginnen.
Ik wilde de man niet teleurstellen, door te zeggen dat het leven helemaal niet is afgelopen.
Het is jullie eigen schuld, dacht ik.
Je hebt het te mooi gemaakt. Je bent ‘hardheid’ vergeten.
Ik liep naar mijn handdoek, kijkend naar een zee die nog lang niet afgelopen leek.
De middag op het strand was uitgestreken, schaduwen waren zo lang als het duurde
en de mensen met wie ik daar zat
vonden elkaar
- onder andere in de overtuiging dat morgen alles beter wordt
terwijl wij ook wel wisten
dat het vandaag al zo goed was, met minstens dertien ijsjes op de kaart die we nog nooit geproefd hadden.

Door een soort technisch probleem (van het soort waar ik u niet mee lastig ga vallen) lukt het me niet om mijn nieuwe documentaire op deze plek te zetten. Daarom heb ik na een jaar van ongebruik het aloude www.freekvielen.nl maar weer eens uit het stof gehaald.

Daar kunt u dus luisteren naar de documentaire die ik maakte over het Vlaamse theatergezelschap De Tijd.

Mocht u willen reageren, gelieve dat hier te doen, niet daar.

Voor Marijn

(omdat er in de Aldi iets gebeurde, terwijl die klootzak van de Singel nr. 60, moge hij door zijn kinderen een zogenaamde ‘kankerlijer’ genoemd worden, zijn middelvinger naar mijn broer opstak).
(Het incident in de Aldi zou meer waard moeten zijn dan die klootzak)
(De klootzak van de Singel had niet structureel zijn beste beentje voorzet om een cool, groot mens te zijn,
iets dat zijn moeder hem toch nadrukkelijk had opgedragen.)
(Het gaat er niet eens om dat hij zijn middelvinger naar mijn broer opstak.
Door dat te doen, stak hij ook zijn middelvinger naar zijn moeder uit.)

In de Aldi is het altijd druk.
En altijd, is altijd.
Het is zo altijd, dat het de werknemers niet meer kan schelen dat het druk is.
Ze zetten er geen extra kassa´s bij.
Ze nemen geen moeite om iemand aan te kijken, of uit de weg te gaan als het moet.
Het is altijd zo onophoudelijk vol met mensen die goedkoop boodschappen willen doen, mensen die altijd kijken op 1tje meer of 1tje minder, dat ik een ochtendhumeur heb als ik bij de Aldi ben geweest, meestal rond zes uur ‘s avonds.
De Aldi heb ik al vaak genomineerd
Voor een troostprijs.

Ik moet geregeld denken aan de mensen die bij de Aldi werken
En aan feestjes die we misschien kunnen organiseren, om ze op te vrolijken.
En vandaag,
/ tromgeroffel /
heeft de Aldi onherroepelijk een ander gezicht gekregen.

Ik stond in de lange rij.
(Veel mensen gaan ook met twee naar de Aldi, omdat de een dan direct in de rij kan gaan staan, en de ander kan alle boodschappen aanvoeren).
Mensen voerden steeds meer boodschappen aan.
Voor mij stond een vrouw, achterin de zestig vermoed ik.
Ze had een aantal droevige producten, die ik ook geregeld koop, en wat minder droevige producten zoals zout, op de band liggen.
Ze boog zich voorover met een glimlach waar een soort geheim in lag,
alsof ze de kassajuffrouw ging influisteren dat ze de koningin van Engeland was.
Maar in plaats daarvan fluisterde zei: ‘Is Rutger er ook?’
De kassajuffrouw die geen contact maakte, zei: ‘Ja.’
Punt.
De oude vrouw glimlachte nog steeds, ze stond nog steeds voorover gebogen met haar geheim,
en ze zei: ‘Ik ben zijn moeder, ziet u.’
De kassajuffrouw reageerde niet.
‘Kunt u hem misschien hierheen laten komen?’
De kassajuffrouw reageert met een cynische glimlach.
Ik zucht.
Kassajuf drukt op een belletje, waardoor Rutger weet dat hij naar de kassa moet komen.
En daar komt Rutger, met zijn gele karretje
met zijn hangsnor
achter zijn dikke buik
en zijn aldi jas.
Zijn moeder staat inmiddels bij de uitgang.
Ze kijkt naar hem, als een moeder die aan de zijlijn van het voetbalveld staat.
Als een moeder wiens zoon in slow motion uit een raket komt gelopen, een raket die op de maan is geweest.
Ze glundert, en zwaait naar Rutger, die nu voor zijn moeder in zijn karretje draait.

Vandaag was de dag dat de Aldi een plek was waar mensen werken die ooit op het voetbalveld hadden gestaan, met een moeder aan de zijlijn.

Vandaag was ook de dag, dat ik hier een stukje over schreef, en dat ik schreef dat ik feestjes zou willen organiseren voor de mensen die daar werken.
Iets dat zelfs niet in de buurt van waar komt.
Zo iets onwaars zal je niet snel nog tegen komen.
Ik wil dus helemaal geen feestjes organiseren voor die mensen.
Ik durf ze nauwelijks aan te kijken.

Vandaag was het allermeest de dag dat de moeder van Rutger
alles heeft weg-geglunderd voor wie het kon zien.

Tegen haar glunder kon er niks op.
geen eentje meer of minder
geen lang houdbare augurken (die natuurlijk triestig zijn)
geen mensen die proberen voor te dringen
of mensen die lijken op lang houdbare augurken
geen leugens over feestjes

Ik hoop dat het met glunderen zo werkt, dat het in een straal van kilometers doordringt.
Zoals radioactief afval
En dan hoop dat de meerderheid in die twee kilometer
zo gesneden is
dat ze vinden dat een klootzak met een middelvinger
nooit
in de verste verte niet opkan tegen een glunderende moeder.

(Maar zo was de liefde niet.
Ze was een gekke stad, waar de mensen op de balkons verbleken.)

(Een zin van Pablo Neruda, waar ik steeds aan denk.)

Ik rij. En dat doe ik graag. Ze rijden links hier, maar dat maakt niet uit, want links en rechts zeggen mij niets. Aan de kant waar het stuur zit moeten de tegenliggers je passeren, dat is mijn regel en die werkt overal ter wereld. We rijden over een zandweg door een dorpje en alle kinderen die ons zien roepen ‘jambo’. Allemaal. Echt.

Ik rij misschien twintig, misschien langzamer. Dan hoor ik een jammerlijke kreet. Ik kijk om me heen en zie verderop een kindje. Maakte die dat geluid?  ’My dog’ roept Mohammed vanaf de achterbank. Hij is onze vertaler en heeft mooie lippen. Ik kijk in de achteruitkijkspiegel en zie iets zwarts liggen.

We stappen uit. In de twintig meter die ik er heen loop, zie ik meteen dat er niets meer aan te redden is. Er ligt een klein zwart bolletje pluis met een beetje wit in het zand. Het is een heel jong hondje. Ik ben over zijn hoofd en hals heen gereden. Terwijl hij lag te slapen in het warme zand. Zijn ogen zijn uit de kassen gesprongen. Veel luguberder kan je het niet krijgen.

Hij maakt stuiptrekkingen en ik vraag Mohammed hoe we hem het snelst afmaken. Dat lijkt me wel zo vriendelijk, want dit lijden is zonder noodzaak. Maar Mo antwoordt dat hij al bijna dood is. En inderdaad duurt het geen 30 seconden meer voor het stuiptrekken stopt.

Een jongen pakt hem bij zijn staart. Hij schopt wat zand over de ogen en het kleine beetje bloed dat er ligt en trekt de hond de bosjes in. ‘Hij begraaft hem wel’, zegt Mo. ‘Nu zijn er nog maar drie jongen over’. De moederhond staat inderdaad op afstand te kijken, maar lijkt verbazend weinig geïnteresseerd. Ik blijf sorry zeggen en Mo zegt dat het niet geeft. Hij kijkt er bij alsof het ook echt niet geeft. Hij heeft dit vaker meegemaakt. Net als de moederhond, die alweer een andere bezigheid heeft gevonden.

De enige die dit niet eerder heeft meegemaakt ben ik. Alhoewel. Ik kan me herinneren dat ik ooit met een vriendje een vogeltje vond op de grond. Uit het nest gevallen. Het was een stumpertje, net uit het ei met nog natte veertjes en ogen die niets zagen. Een hopeloze zaak.

We moesten hem uit zijn lijden verlossen. Daar waren we het snel over eens. Maar hoe moesten we dat doen. En belangrijker nog, wie moest dat doen. Veel tijd voor uitgebreid beraad was er niet, want aan onze voeten lag het beestje te creperen. Wij leden onder elke seconde.

Ik weet niet meer waarom, maar de ondankbare taak viel mij toe. Met enige weerzin pakte ik het kleine nekje beet. Ik wachtte. En ik wachtte nog wat langer. Toen zei mijn dappere vriendje ‘toe dan’. In een snelle beweging bracht ik het hoofdje naar de romp en ik voelde het breken. Het stelde eigenlijk niet veel voor. De fysieke daad dan, want psychologisch maakte het wel indruk. Ik legde het vogeltje neer en die begon net zo naar te trekken als het hondje. Dacht je dat je het ergste gehad had, kreeg je dat nog. Het duurde eindeloos.

Mijn vriendje heeft hem geloof ik met de nodige egards begraven. Voor de ceremonie ben ik niet gebleven. Ondertussen rijden wij verder over de zandweg. Net zo langzaam als eerst. Ik kijk nog beter. Achter elke pol gras en elke rots. Ik zie een zwart plastic zakje liggen. Dat denk ik tenminste. Ik rij er op af en het beweegt niet. Ik rij  er over heen en ik luister. Ik hoor niets. Dat klopt, denk ik, plastic zakjes schreeuwen doorgaans niet.

Beste publiek,
Op woensdag 20 januari heb ik een uur gereserveerd
in het kader van mijn master Woordkunst.
Het wordt een soort monoloog, omdat ik de enige ben die op het podium zal staan.
Ik nodig men bij dezen uit: woensdag 20 januari, Zwarte Zaal in de Singel. (Antwerpen)

Voor de uiteindelijke tekst hebben al veel teksten het moeten afleggen.
Tot aan de 20^e, zal ik een aantal verweesde teksten op de Vrijdag zetten.
De eerste staat hieronder.
Een klein kader:
De ik/persoon in onderstaande tekst is Menno. Menno zat vroeger in mijn klas en hij is nu correspondent voor het Midden Oosten. Op dit moment is hij in Tel/Aviv.
Hij weet niet goed meer wat hij schrijven. Hij weet dat hij niet objectief kan zijn, en hij vraagt zich af of hij dan wel eerlijk kan zijn.
Een poging tot een achtergrond artikel voor de zaterdagkrant.

Vandaag zag ik een vrouw met enorm dikke billen. Ze was drie kwartier bezig om haar billen in te smeren met zonnebrand, want ook in alle putten die haar billen bevatten, moet wat zonnebrand liggen.
Ze kent het spreekwoord ‘wie zijn billen brandt’
uit ervaring. Verschillende ervaringen.
Ze heeft een badpak aan waar al haar vet in ligt te rusten. Als ze staat, probeert ze haar buik in te houden.
Ze weet dat ze haar billen niet kan inhouden, maar probeert maar wat, door haar buik aan te snoeren.
Ze loopt naar zee, waardoor alle zonnebrand uit haar putten loopt.
Ze haalt haar kleinkinderen op, die aan de rand van de zee zijn blijven staan. Een meisje verstopt zich onder haar billen.

Menno denkt aan zijn eigen, ingevallen oma. En denkt dat hij graag billen had gehad, die hij over z’n hoofd kon trekken als het nodig was, als een soort luifeltje.
Het meisje trekt een streep in het zand om haar oma heen.
Ze denkt misschien aan doodgaan.
En misschien zegt ze tegen haar oma, dat ze niet uit de cirkel mag stappen.
De jongen zet stappen in zee en het meisje volgt hem.
Oma blijft staan in haar cirkel.
Als ze terugkomen uit het water, dan staat oma nog op dezelfde plek, maar de cirkel is verdwenen door het water.
Misschien denkt het meisje weer aan doodgaan.
Misschien denkt de oma aan de putten in haar billen, en dat er niks meer in ligt wat de dieptes ervan tegen de zon beschermt.

Ze lopen terug. Terug naar hun handdoek.
Het meisje vraagt aan haar oma, of iedereen zulke billen krijgt later.
Alleen als je goed je best doet, zegt ze.
Oma kijkt op de klok. Ziet dat het nog maar half drie is.
Nog een eeuwigheid voordat het journaal begint. Goddank, Denkt ze, en ze smeert haar putten nog eens in.

Leg het fenomeen ´de Feestdagen´ maar eens uit aan een alien.
Ik heb het geprobeerd, op een winterwandeling naar het station.

Alien, we noemen hem voortaan Rudy:
Wat ga je doen de komende tijd?

(Rudy heeft tijdsbesef)

Rebekka:
ja, de Feestdagen komen eraan. Dus dat.

Rudy:
ah. Een aantal dagen waarop het feest is.

Rebekka:
Ja, in theorie. Er ligt vaak iets te veel druk op die dagen, waardoor het feestgedeelte van de dag niet per se meer aan bod komt.

Rudy:
Dat snap ik niet.

Rebekka:
Kijk, het zijn dé Feestdagen. Iedereen probeert als een gek feest te vieren. Het is een beetje zoals mijn moeder.
Doordat zij dan probeert het huis ‘gezellig te maken’, is ze nooit gezellig.
Omdat je met iets anders bezig bent dan met gezelligheid. Je bent de voorwaarde aan het maken, waarop er gezelligheid kan plaatsvinden. Althans, dat is natuurlijk ook maar haar visie. Want voor haar is de voorwaarde voor gezelligheid  in de eerste plaats een schoon huis. Wat voor anderen niet nodig is.

Rudy:
En wat heeft dat met de Feestdagen te maken?

Rebekka:
Tijdens de feestdagen is iedereen zo bezig met de Feestdagen, dat het nooit een feestdag is.

Rudy:
kucht

Rebekka:
Je moet het zo zien. Als je een feest organiseert, ben je zelf niet aan het feesten. En tijdens de feestdagen is iedereen aan het organiseren.

Rudy:
En waarom noemen jullie het dan feestdagen? En niet: organisatie dagen.

Rebekka:
Ken je Jezus?

Rudy:
Nee.

Rebekka:
Ja, in principe vieren we zijn verjaardag.

Rudy:
En naar welk feestje gaat Jezus dan, als iedereen zijn verjaardag viert.

Rebekka:
 nee, Jezus is al dood, maar dat is onder andere de oorsprong van deze feestdagen.

Rudy:
En is Jezus al lang dood?

Rebekka:
Ja jaaaa.. al heel lang.
Ja, die is een tijdje geleden aan een groot kruis gespijkerd.
Omdat hij moest sterven voor onze zonden.Rudy:
Huh?

Rebekka:
ja, ik snap het ook niet helemaal. Het is zogezegd voor de mensen,
maar het is volgens mij niet zo dat de mensen daar om gevraagd hadden.
“Ey! Wil er iemand anders dit jaar aan dit kruis hangen voor onze zonden?
Ok. Drie kandidaten, Martin, Robert en Jezus.
Nou kom maar naar voren.”
Zo ging het dus niet. Jezus deed het gewoon.
Maar op zich heeft dat weer weinig met de feestdagen te maken.

Rudy:
De verjaardag van Jezus dus. En het is niet leuk.

Rebekka:
Het kan heel leuk zijn. Maar het is niet gemakkelijk om de feestdagen te doen slagen.
Ik ben zelf nogal gulzig van aard, en dan kunnen feestdagen al snel een horror worden. Aangezien er nogal veel voedsel voorhanden is.
Je moet niet van de Feestdagen willen dat het feestdagen zijn.
De Feestdagen hebben het al moeilijk genoeg.

Rudy wist niet meer wat hij moest zeggen, wat ik al de hele tijd hoopte. Ik wist namelijk niet goed hoe ik het moest uitleggen. We liepen nog een tijdje zwijgend langs het spoor.
Rudy zette me op de trein en zwaaide me uit.

In de trein reed ik weg van de Feestdagen.
Het was een soort vacuüm geweest.
Het voelde alsof ik twee weken lang niet in mijn eigen leven was, maar
op bezoek bij dat van anderen.
Ik had het gevoel dat ik mijn leven in de steek gelaten had.
Ik vroeg me af of dat wel kon.
Het leek alsof ik die twee weken niks constructiefs aan mijn leven had bijgebouwd.
Toen vroeg ik me af ik überhaupt wel mijn leven aan het opbouwen was.
Zo precies en stevig als een spin een web bouwt.
Ik vermoed van niet. 
Van zondag tot zondag
(met soms woensdag als enkele uitzondering)
kan ik een zekere plompverlorenheid
in dit uitdijend universum
niet onderdrukken.
Rudy had waarschijnlijk gezegd dat het onmogelijk is dat een spin zich niet even plompverloren voelt
als ik
Maar Rudy was er niet
dus ik dacht in plaats daarvan,  dat een spin zich helemaal niet plompverloren voelt
maar altijd opgevangen,  door zijn eigen web nota bene

Iets dat mij deze feestdagen drie ongelofelijke minuten
is overkomen.

Meneer Johanson zat in de bus.
Het was een hete dag tijdens een toch al hete zomer.
De buschauffeur had zijn broekspijpen en mouwen opgerold. Hij had een rood hoofd en een bril.
Verder was de bus leeg.
Meneer Johanson was helemaal achter in de bus gaan zitten en hield zich goed vast. Hij had zijn broekspijpen niet opgerold en zelfs zijn jas nog aan.
In de bindingsstraat stopte de bus.
‘O jee’, dacht meneer Johanson, ‘als dat maar goed gaat.’
Er kwamen twee passagiers binnen. Twee mannen waren het en ze hadden een rek mee, waar je was aan kan drogen.
‘Een rek,’ dacht meneer Johanson, ‘waar je was aan kan drogen? Wie neemt er nou een droogrek mee de bus in? Hadden ze soms nog geen rek? Wouden ze misschien twee rekken hebben? Hadden ze soms zoveel was? Hoe komen ze aan zoveel was?’
Meneer Johanson kreeg het warm van zoveel vragen en veegde met zijn hand over zijn voorhoofd.
‘Niks laten merken,’ dacht hij. ‘Niets laten merken.’
Tot nu toe had meneer Johanson nog nooit nagedacht over het verplaatsen van droogrekken. Hij was er min of meer van uit gegaan dat elk huis zijn eigen droogrek heeft en dat voldoende was. Maar nee, niets was blijkbaar minder waar; er wordt dus met droogrekken stad en land afgezeuld.
Eerst dus al dat ijzer met een vrachtwagen uit de bergen naar een fabriek, en dan op weer een andere vrachtwagen vol met droogrekken naar de winkel. En dan nu met een bus naar huis.
Meneer Johanson werd plots heel moe. Hij dacht: Alles wat in een huis staat is daar ooit door iemand heen gebracht.
‘En deze bus dan, die maar door de straten rijdt om de mensen te verplaatsen. Ook de banken, de schroeven, de stopknopjes in deze bus zijn gemaakt en hierheen gebracht.’
Hij keek naar buiten, zag lantaarnpalen, fietsrekken, vuilnisbakken en dacht: is alles in de wereld ooit verplaatst?
Meneer Johanson snapte die gedachte niet helemaal en op zijn voorhoofd waren nu duidelijk druppels zweet te zien.
‘Ik moet hier uit,’ dacht meneer Johanson, ‘ik moet hier nu onmiddellijk uit’.
Wat ook zo was, want ze waren in de Borgerstraat, waar meneer Johanson woonde. Hij stapte uit in de warme stroperige buitenwereld.
Er blies een briesje wind, maar Johanson werd er niet door verkoeld. Integendeel. ‘Aha’, dacht meneer Johanson, ‘aha, wind. Als ik het niet dacht.
Dus vrachtwagens al over de hele wereld met spullen naar de winkels toe en ook nog wind die misschien vanochtend nog wel in de Sahara was. Juist. Dus zo gaan de zaken. Naar alle waarschijnlijk ligt er nu zand uit de Sahara hier voor me op de stoep. Uit de Sahara! En als dat er niet ligt, dan liggen er zeker wel zaadjes, waar dan weer bomen uitgroeien. Hier voor mijn deur. Nu is er nog geen boom, maar als je alles zijn gang laat gaan, staat er als je even niet kijkt ineens een boom. Of een droogrek. Hup, plaats het maar allemaal voor de deur van meneer Johanson. Kom maar hier hoor wind, met je zaadjes vol met bossen! Kieper heel dat bos maar voor de deur van Meneer Johanson, alsof er niet al genoeg voor mijn deur is!
Het begon Meneer Johanson te duizelen. De hele wereld die constant maar aan het bewegen is. Hij voelde een druppel zweet over zijn rug naar beneden rollen en zijn hart kloppen in zijn keel.
‘Nee,’ dacht Meneer Johanson, ‘mijn hart! Het beweegt. Bloed gaat constant door mijn aderen. Zoals het water constant door de rivier van de berg naar de zee. Alles beweegt en beweegt maar.’
Hij moest zich vast houden aan de deurklink van zijn huis.
‘Ik ren naar boven toe, naar mijn kamer toe, doe de gordijnen dicht, de deur op slot, de klok zet ik stil en dan beweegt er helemaal niks meer in mijn kamer. Hebben jullie dat goed begrepen!’ Hij schreeuwde het naar de overdrijvende wolkjes toe. ‘Niks gaat er bewegen in mijn kamer, helemaal niks!’
De echo van zijn schreeuw weerkaaste in de verder uitgestorven straat.
Hij zette zich schrap en maakte zich klaar voor een laatste sprint naar zijn zolderkamer toe.
Hij opende de deur van het trappenhuis en rende de trappen op naar zijn kamer.
‘Meneer Johanson, komt u niet even kopje thee drinken?’, riep de stem van zijn onderbuurvrouw.
Maar Meneer Johanson was zo snel dat hij gelukkig net kon doen alsof hij het niet gehoord had.

Als je een andere taal leert, dan is het altijd fascinerend om te ontdekken dat er woorden bestaan voor dingen die je wel kent, maar die je in het Nederlands niet uitspreekt. Of in ieder geval niet op die manier. Zo heb je in het Portugees het prachtige woord saudade (dat eigenlijk voornamelijk een Braziliaanse uitdrukking is). Saudade hebben -spreek uit soudadjie- betekent dat je iets of iemand mist. Maar op een positieve manier. Bij ons heeft missen de bijsmaak van ontbreken, niet zijn. Maar saudade benadrukt juist dat wat was (of nog steeds is, maar niet voor handen), zonder de nadruk te leggen op het ontbreken daar van. Als ik iemand dat woord hoor gebruiken dan springt er in mijn hart meteen saudade omhoog naar Braziliaanse nachten en stranden.

Je eigen taal heeft soms ook voordelen boven andere. Zo schijnt Engels geen woord voor huppelen te hebben en wij wel. Wat niet per se inhoudt dat de gehele Angelsaksische wereld niet kan huppelen, maar waarschijnlijk wel dat wij het beter kunnen. Het Engels heeft daarentegen een prachtig woord voor iets dat veel essentiëler is in het leven: procrastination. Het woord verwijst naar de -weliswaar passieve- daad van het uitstellen van dingen, die je eigenlijk nu zou moeten doen, tot een later tijdstip. Een fenomeen dat we allemaal kennen.

Natuurlijk hebben wij wel woorden als uitstellen of vooruitschuiven tot onze beschikking, maar die benadrukken niet zo zeer de specifieke act van en de zwaarte van het procrastinating. Je kan immers ook iets uitstellen dat je leuk vindt, juist om tijd te maken om bijvoorbeeld de belastingpapieren in te vullen. In dat geval is het uitstellen geen daad van procrastination, maar juist bijzonder verstandig en praktisch het tegenovergestelde.

Procrastinating heeft een gevoel van ‘tegen beter weten in’ dat er aan vast kleeft. Je zou het nu kunnen doen en dan was je er van af, maar je voelt zoveel weerzin dat het je niet lukt om je er toe te zetten. Het drama van procrastinating zit hem niet in de daad van het uitstellen, maar in het feit dat je de tijd dat het vervelende klusje voor je uit schuift niet half zo prettig besteedt als wanneer je al klaar was geweest. Ergens in je achterhoofd weet je dat je enkel de tijd zit te vullen tot je niet anders kan dan er aan beginnen.

Vooral wanneer ik papers moet schrijven voor mijn studie breng ik veel tijd procrastinatend door. In de loop der jaren ben ik er achter gekomen dat er ook een bepaalde hoeveelheid tijdverdrijf nodig is om tot een zeker niveau van productiviteit te komen. Jammer is dat je die tijd altijd besteed aan zaken met een hoog nutteloosheids gehalte. Procrastinating is per definitie een soort van lummelen, bevredigend voelt het nooit. Dat kan ook niet, want dan zou je vergeten wat je aan het uitstellen bent. Zo heb ik in de afgelopen week, waarin ik het bijzonder druk had, de tijd gevonden om de nieuwe rubiks cube (de rubix 360) op te lossen, heb ik mij bekwaamd in het race-spelletje GTA 3 en heb ik al mijn iTunes files gecategoriseerd in puik georganiseerde afspeellijsten.

Toch weet ik dat het niet voor niets is. Na een -helaas- onberekenbare periode van rommelen, breekt dan ineens het moment aan dat ik de deadline voel naderen en ga ik aan het werk. Uiteraard had ik voor de tijd van procrastinating al wel een hoop gelezen over het thema van mijn paper en, wonder boven wonder, lijkt al die informatie dan te zijn gesetteld op de juiste plek en tekent zich de structuur af van een verhaal. Dat moet ik dan natuurlijk nog wel op papier krijgen, maar in de praktijk is het meestal zo vervelend nog niet. Bovendien heb je achteraf het bevredigende gevoel dat je echt iets gepresteerd hebt en, beter nog, dat je echt even lekker kan ontspannen als het straks af is.